Babaha ng Pera

As Published on One Manila News magazine

Streetsmart ni Greg Lopez     January 2019

Babaha ng Pera

Malayo pang ang eleksyon ay sandamakmak ang post sa Social Media ng mga kandidato na nag-iikot. Pagalingan, iringan at patalbugan. Ang mga suporters kanya-kanyang selfie kasama ang kani-kanilang manok.

Gaano ba kadugo lumahok sa pulitika? 

Kung nais lamang na  kumandidato at makatulong sa bayan, bakit kinakailangan pang gumastos ng napakalaking halaga? Kung campaign materials lang ang pag-uusapan tulad ng mga polyeto at tarpolin, di naman gaanong kalaking halaga ang gugugulin lalo na kung  local na posisyon lamang ang tatakbuhin.

Hindi bababa sa limang milyong piso ang kinakailangan para sa maayos na kampanya ng isang Konsehal dito sa Maynila. Sa District 2 may gumastos  pa nga ng pitong milyon  at  sa kasamang palad ay natalo pa. At bakit nga ba grabe ang gastusan?

Ang bagito sa larangan ng pulitika dapat alam na hindi aandar ang sasakyan ng walang gasolina. Pag-nagpatawag  siya  ng miting sa barangay iniexpect  nila na mamamantikaan ang mga nguso nila. Hindi natin nilalahat pero sa kalakaran ngayon ang tawag nila "matik yan" o automatic. Di na kailangan tanungin o ipaliwanag - understood  na.  Kung magbigay siya  ng 200 bawat tao na tumulong mag organisa ng patawag  sa barangay eh magtatampo pa ang mga ito. Mas gusto nilang makita yung mukha ng mga Aquino   sa pera at ayaw nila ng manipis na tshirt dahil di daw mapakinabangan . Bukod pa yan sa meryenda  o pagpapakain  ng lugaw sa mga bata at mga konstituwents. . Dagsa din ang  hiling na uniporme ng basketball at bola dahil pag summer uso ang pa liga.  Bawat lamay ng patay isang libo ang pinaka mahinang pakikiramay   at siguradong makikiramay din naman ang kalaban . Humanda  din  sa pagpapahiram ng silya at tolda at sa pang arkila  ng dyip para sa libreng sakay sa libing.

 Hindi biro ang bumuo ng isang team para sa kampanya.  May campaign manager,  team leader  at coordinators,  na bukod sa may sweldo na ay pakakainin  pa. Sa headquarters kung saan tatambay din ang mga alipores laging madaming tao at  magulo. Hindi pwedeng   gawing  HQ ang bahay   ,  malamang na gagastos din sa bayad sa  upa. Maraming hihingi ng tulong sa ibat ibang klase ng dahilan. Dagsa ang dumarating na may  dalang reseta -konting tulong lang pambili ng gamot.  Ang mga magkakabit ng tarpolin sa poste kada isang daan piraso, isang libo ang gusto bukod sa pakain . Mga sidecar na kakabitan ng poster sa likod may bayad din.  Sasakyan, gasolina, pang-galaw  at pagkain ng tao pa lamang sa araw araw ay sadyang napakalaking pera na.  Sadyang nakalilito rin  ang estado ng kampanya  dahil ayon sa ng mga tauhan  - "malakas" para di ka ma-discourage.  Laging mataas ang rating at maganda ang resulta ng mga  evaluation ng botante. Sa huli, dahil sa dami ng kaplastikan,  iisipin parin ng kandidato na ang panalo pala ay tsamba-tsamba lang talaga.

May kasabihan, pag wala kang pera wag ka nang sumali sa politika. Sa totoo lang, maraming nais na maglingkod sa kapwa ng bokal sa kanilang kalooban ngunit 'kapos kapalaran'. Kulang sa pondo  kaya umaayaw na lamang dahil sa ganang kanila "pera-pera" na ang labanan.

Bakit nagkaganito? Ano naman ba ang nasa utak ng botante?

Iba-iba ang nasa isip nila depende sa estado sa buhay. Ayon sa statistika ang  socio-economic class ay hati sa limang  antas :  ABCDE  pero para mas simple, hinati na lamang ito sa  tatlo: 1. mayaman o high income , 2. middle-class o middle income  at  3. mahirap o low income.  Ito ang datos sa pangkaraniwang playing field pero sa kampanyang pang lokal ang statistika ay base din sa lokasyon dahil may mga high-end na lugar.

1. Mayaman  ay wala  pa sa  2% ng populasyon.  Not for sale ang boto ng antas na ito "for obvious reasons". Malamang sa malamang sila pa ang nag-aambag sa kampanya ng kandidato at kung hindi man pipiliin nila ang kandidatong madaling lapitan. Ang concern nila ay pangakong di magtataas ng amilyar o buwis  at may malasakit sa namumuhunan o investor.

2. Middle class  tinatayang nasa 30%. Karaniwang may sariling bahay at mga edukado , may maliit na negosyo o mga di-opisina. Napakaliit ng tyansa na ipagbili nila ang kanilang boto . Dahil sa hindi naman sila hirap sa buhay, ang kinabukasan ng bansa ay mahalaga sa kanila. Karamihan patriotiko at galit sa nangungurakot .  Maari silang magbase sa popularidad pero hindi sa pera.

3. Mahirap at  maralita na may  majority na 68%. Sinusuyo at  sinusuyod, niroronda at kinakamayan , tinutumpok at papangakuan at pinakikisamahan.  Ang driving force ng kampanya ay sa kanila naka-sentro . Hindi lahat pero lamang ang  popularidad at pera.   Pagnakuha ng kandidato ang kanilang sentimyento siguradong panalo.  Sa mga batikan sa maruming  pamumulitika, kinakamada na ang voters list at  ba-badyetan  ng tig-lilimang daan. Malaki ang tyansa na mabibili ang boto.

Di na marahil maiisip ang kinabukasan ng bayan kung kumakalam ang tiyan. Ang kandidatong nagbigay  ay siyang iboboto  dahil ang katwiran ay ito: Ok na bayaran at makinabang ngayon dahil wala naman silang mapapala pagnanalo na ang kandidato. Hu u? na sila at sa muling pagkikita after  3 years.

Lumalala na ang pananaw ng karaniwang tao sa pulitiko. Ang paniwala ng karamihan ay sa laki ng gastos sa kampanya , mababawi naman daw pag naka-upo na sa pwesto. Matik na rin sa isip ng iba na magpapayaman o mangungurakot  ang mga tumatakbo at ang hinahabol ay pera at kapangyarihan.

Kung susumahin, ang mga pangako ay salita lamang na walang halaga sa botante.  Madaling mangako at marami nga sa mga pangako ay napapako.  Madalas nanalo ang mga sikat, matunog ang pangalan at galante sa  gastusan.  Kung  ang statistika  ay gagawing gabay sa kampanya at  pagpanalo ng kandidato ay talagang babaha ng pera sa tag-araw.